مقدمه
بیحسی چانه یکی از عوارض شایع پس از جراحیهای فک و صورت و ایمپلنتهای دندانی است که میتواند بهدلیل ورود آسیب به عصبهای حسی در ناحیۀ فک و صورت ایجاد شود؛ این عارضه ممکن است بر کیفیت زندگی فرد تأثیرات قابل توجهی بگذارد و در برخی موارد، نگرانیهایی را در رابطه با عوارض جراحی ایجاد کند. در این مقاله به بررسی علل بیحسی چانه یا سایر نقاط صورت، نشانهها، روشهای تشخیص، مدیریت و همچنین، درمانهای دارویی و لیزر کمتوان خواهیم پرداخت.
۱. علل بیحسی چانه یا صورت
بیحسی صورت بهخصوص ناحیۀ چانه و لب پایین معمولاً بهدلیل ورود آسیب به عصبهای حسی در ناحیۀ فک و صورت ایجاد میشود؛ این آسیب میتواند ناشی از عوامل زیر باشد:
جراحیهای فک و صورت: طی جراحیهای فک و صورت، مانند جراحیهای اصلاحی فک، جراحیهای زیبایی یا جراحیهای مربوط به تومورهای فکی، ممکن است عصبهای حسی در ناحیۀ چانه یا سایر نواحی صورتی آسیب ببینند؛ این آسیب میتواند بهدلیل فشار، کشش یا برش عصبها حین جراحی باشد.
ایمپلنتهای دندانی: قرار دادن ایمپلنتهای دندانی در ناحیۀ فک پایین میتواند به عصبهای حسی آسیب برساند. فرایند حفاری برای قرار دادن ایمپلنت میتواند حرارت تولید کند؛ این حرارت ممکن است به بافتهای اطراف و عصبهای حسی آسیب برساند. همچنین، اگر ایمپلنت بهدرستی در موقعیت مناسب قرار نگیرد، ممکن است به عصبهای حسی فشار وارد کند و در نتیجه، بیحسی چانه را ایجاد کند. التهاب و ورم ناشی از این حرارت نیز میتواند به افزایش فشار روی عصبها منجر شود.
عفونتها: عفونتهای پس از جراحی میتوانند به التهاب و فشار روی عصبهای حسی منجر شوند و در نتیجه، بیحسی چانه یا سایر نقاط صورتی را ایجاد کنند.
التهاب و ورم: پس از جراحی، التهاب و ورم در ناحیۀ فک و صورت میتواند به عصبهای حسی فشار وارد کند و باعث بیحسی چانه شود؛ این التهاب میتواند ناشی از واکنش طبیعی بدن به جراحی یا عفونت باشد.
تومورها: برخی اوقات وجود تومورهای مغزی یا سایر ضایعات فکی و صورتی میتواند منجر به تغییرات حسی شود.
۲. نشانهها و علائم
بیحسی معمولاً با نشانهها و علائم زیر همراه است:
احساس بیحسی: فرد ممکن است در ناحیۀ چانه و لبهای پایین احساس بیحسی یا کرختی داشته باشد؛ این احساس ممکن است بهصورت موقتی یا دائمی باشد.
کاهش حس: در برخی موارد، فرد ممکن است کاهش حس در ناحیۀ چانه و لبهای پایین را تجربه کند؛ این کاهش حس میتواند بر توانایی فرد در احساس درد، دما و لمس تأثیر بگذارد.
احساس سوزش یا تیر کشیدن: برخی افراد ممکن است احساس سوزش یا تیرکشیدن در ناحیۀ بیحس داشته باشند؛ این احساس میتواند بهدلیل تحریک عصبهای حسی ایجاد شود.
مشکلات در جویدن و صحبت کردن: بیحسی چانه میتواند به مشکلاتی در جویدن و صحبت کردن منجر شود؛ زیرا فرد ممکن است نتواند احساسات در ناحیۀ چانه را بهدرستی کنترل کند.
۳. تشخیص بیحسی
تشخیص بیحسی چانه یا صورت معمولاً شامل مراحل زیر است:
تاریخچۀ پزشکی: متخصص بیماریهای فک و صورت از بیمار دربارۀ تاریخچۀ پزشکی، نوع جراحی یا ایمپلنت انجامشده و علائم موجود سوال میپرسد؛ این اطلاعات میتوانند به شناسایی علت بیحسی کمک کنند.
معاینۀ فیزیکی: متخصص، ناحیۀ چانه و صورت را معاینه میکند تا علائم بیحسی و کاهش حس را بررسی کند؛ این معاینه ممکن است شامل تستهای حس و ارزیابی عملکرد عضلات باشد.
آزمایشهای تصویربرداری: در برخی موارد، ممکن است از روشهای تصویربرداری، مانند X-ray یا MRI، برای بررسی ساختارهای داخلی و شناسایی مشکلات استفاده شود.
۴. مدیریت بیحسی
مدیریت بیحسی به علت و شدت آن بستگی دارد. در اینجا به برخی روشهای مدیریت این عارضه اشاره میکنیم.
مراقبتهای بعد از جراحی: رعایت دستورالعملهای متخصص پس از جراحی میتواند به کاهش التهاب و ورم کمک کند و از بروز عوارض جلوگیری کند. استفاده از کمپرس یخ و داروهای ضدالتهاب میتواند به کاهش ورم و تسکین درد کمک کند.
فیزیوتراپی: در برخی موارد، فیزیوتراپی میتواند به بهبود حس و عملکرد در ناحیۀ چانه کمک کند. تمریناتی خاص میتوانند به تقویت عضلات و بهبود دامنۀ حرکتی کمک کنند.
داروهای مسکن: درصورت وجود درد یا ناراحتی، متخصص ممکن است داروهای مسکن تجویز کند تا به تسکین علائم کمک کند. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) نیز میتوانند به کاهش التهاب و درد کمک کنند.
درمان دارویی: در برخی موارد، داروهای خاص، مانند داروهای ضدافسردگی یا ضدصرع، میتوانند به تسکین دردهای عصبی و بهبود حس در ناحیۀ چانه کمک کنند؛ این داروها معمولاً تحتنظر متخصص تجویز میشوند و ممکن است به کاهش احساس سوزش و تیر کشیدن در ناحیۀ بیحس کمک کنند.
درمان لیزر کمتوان: لیزر کمتوان (Low-Level Laser Therapy یا LLLT) روشی غیرتهاجمی است که میتواند به بهبود حس و کاهش التهاب در ناحیۀ بیحس کمک کند؛ این روش با تحریک سلولها و افزایش متابولیسمشان، به تسریع روند ترمیم بافتهای آسیبدیده کمک میکند. لیزر کمتوان میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد عصبی کمک کند و در بسیاری از موارد، بهعنوان یک گزینۀ درمانی مکمل در کنار سایر روشها مورد استفاده قرار میگیرد.
مشاوره و حمایت روانی: بیحسی ممکن است تأثیرات روانی قابل توجهی روی فرد بگذارد. مشاوره و حمایت روانی میتوانند به فرد کمک کنند تا با این عارضه کنار آمده و بهبود یابد.
پیگیری منظم: پیگیری منظم با متخصص بیماریهای فک و صورت برای ارزیابی پیشرفت و بهبود وضعیت بیحسی مهم است. در برخی موارد، ممکن است به درمانهای اضافی نیاز باشد.
۵. پیشگیری از بیحسی چانه
رعایت نکات زیر جهت پیشگیری از بیحسی چانه ضروری است:
انتخاب جراح مجرب: انتخاب یک متخصص باتجربه و معتبر میتواند به کاهش خطر عوارض و بیحسی پس از جراحی کمک کند.
بررسی دقیق قبل از جراحی: انجام بررسیهای دقیق و آزمایشهای لازم قبل از جراحی میتواند به شناسایی مشکلات و جلوگیری از بروز عوارض کمک کند.
رعایت دستورالعملهای پزشکی: رعایت دستورالعملهای متخصص، قبل و بعد از جراحی، میتواند به بهبود روند بهبودی و کاهش خطر عوارض کمک کند.
نتیجهگیری
بیحسی چانه یا سایر نقاط صورت پس از جراحیهای فک و صورت یا ایمپلنتهای دندانی میتواند عارضهای نگرانکننده باشد که بر کیفیت زندگی فرد تأثیرات قابل توجهی میگذارد. شناسایی علل و نشانههای این عارضه و استفاده از روشهای مدیریت مناسب میتوانند به بهبود وضعیت کمک کنند. با رعایت نکات پیشگیرانه و مشاوره با متخصص، میتوان به کاهش خطر بروز بیحسی و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کرد. در نهایت، پیگیری منظم و توجه به علائم میتواند به شناسایی و درمان بهموقع این عارضه کمک کند.
درصورت نیاز به اطلاعات بیشتر یا کسب مشاورۀ تخصصی، همکاران ما در گروه تخصصی فک و صورت دکتر بهاری پاسخگوی شما خواهند بود.